"İranın müttəfiqi olan silahlı qruplar münaqişəyə qoşularsa, bu, bütün regionu əhatə edən böyük müharibəyə çevrilə bilər"

“ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hava zərbələri regionda açıq hərbi qarşıdurma mərhələsinə keçdiyini göstərir. Hücumlar Tehran və digər şəhərlərdə hərbi və strateji obyektləri hədəfə alıb və ABŞ rəhbərliyi əməliyyatları “böyük hərbi əməliyyatlar” kimi xarakterizə edib. ABŞ hərbiçilərinin itkiləri də mümkündür”.
“AzPolitika” bildirir ki, bunu tarixçi professor Xaləddin İbrahimli İrana qarşı hərbi əməliyyatları şərh edərkən bildirib.
Politoloq əlavə edib ki, İran cavab olaraq İsrailə raket və dron zərbələri endirib və ABŞ bazalarını hədəf kimi elan edib: “Bəhreyndə ABŞ 5-ci Donanmasının qərargahı raket hücumuna məruz qalıb və İran raketlərinin bir hissəsi region ölkələrinin hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulub. Bu vəziyyət göstərir ki, münaqişə artıq lokal zərbələr mərhələsindən çıxaraq regional hərbi eskalasiyaya doğru gedir”.

X.İbrahimli xatırladır ki, ABŞ əməliyyatlarının bir neçə gün və ya daha uzun müddət davam edə biləcəyi gözlənilir.
“Münaqişənin qısa müddətdə bitməsi mümkün olsa da, hava və raket zərbələri ilə davam edən həftələr və ya aylar çəkən məhdud müharibə daha real görünür. Müharibənin müddəti əsasən İranın cavab zərbələrinin miqyasından asılı olacaq”, - o vurğulayıb.
Professor deyib ki, ABŞ bazaları olan Orta Şərq ölkələrinin müharibəyə qoşulması riski artıq real xarakter daşıyır. Əgər İran ABŞ bazalarına hücumları genişləndirərsə və müttəfiqi olan silahlı qruplar münaqişəyə qoşularsa, bu, bütün regionu əhatə edən böyük müharibəyə çevrilə bilər.
Politoloq bildirib ki, hazırda region ölkələri əsasən müdafiə mövqeyində qalmağa çalışır, lakin eskalasiya riski yüksəkdir: “ABŞ rəhbərliyi İran rejiminin dəyişməsini açıq şəkildə gündəmə gətirsə də, qısa müddətdə rejim dəyişikliyi ehtimalı aşağı qiymətləndirilir. Yalnız uzunmüddətli müharibə və ya daxili siyasi böhran nəticəsində rejim dəyişə bilər”.

Onun sözlərinə görə, bu halda İranda liderlərə yönəlik sui-qəsd xarakterli hücumlar davam edə, potensial hakimiyyət iddiaçıları fiziki olaraq ortadan qaldırıla bilər.
Politoloq ən real üç inkişaf ssenarisini də açıqlayıb: 
“Məhdud regional müharibə: müharibə hava və raket zərbələri ilə davam edəcək, ABŞ və İsrail zərbələr endirəcək, İran isə İsrailə və ABŞ bazalarına cavab verəcək. Bu mərhələ həftələr və ya aylar davam edə bilər, lakin quru müharibəsi ehtimalı aşağıdır.
Böyük regional müharibə: əgər İran ABŞ bazalarına geniş hücumlara başlayarsa və regiondakı silahlı qruplar münaqişəyə qoşularsa, müharibə bütün Yaxın Şərqi əhatə edə bilər və Körfəz ölkələri birbaşa tərəf olacaq.
Qısa müharibə və siyasi razılaşma: Az ehtimal olunan ssenariyə görə bir neçə gün və ya həftəlik zərbələrdən sonra tərəflər atəşkəsə razılaşa bilər, rejim dəyişməz və münaqişə müvəqqəti dayanmış olar".
Politoloq deyib ki, hazırkı vəziyyətə əsasən ən realist ehtimal məhdud regional müharibədir və ABŞ–İsrail zərbələri ilə İranın cavab zərbələri artıq münaqişənin genişlənmə mərhələsinə keçdiyini göstərir. O bildirib ki, hələlik tammiqyaslı müharibə əlamətləri müşahidə olunmur.

---

---